Mong manh như da trẻ

Ngày 4.11 vừa qua, bệnh viện Nhi Trung ương cho biết có bốn trẻ dưới một tuổi bị ngộ độc nặng suýt nguy đến tính mạng do cha mẹ dùng “thuốc cam” để bôi chữa các nốt nhiệt hoặc vết viêm ở miệng trẻ. Cách đây không lâu, bệnh viện Nhi Đồng 2, TP.HCM thông báo một trẻ hai tháng tuổi bị hoại tử đầu ngón tay phải phẫu thuật cắt bỏ, chỉ vì người thân mua kem chứa thuốc chống viêm glucocorticoid thoa mụn bóng nước trên da của trẻ.

Bôi da nhưng qua máu


 
Da trẻ rất mong manh nên mọi loại thuốc bôi ngoài có thể hấp thu vào máu gây nguy hiểm. Ảnh: Hồng Thái
 

Nhiều người cứ tưởng thuốc bôi ngoài da là loại chẳng hại gì, dùng sao cũng được. Nhưng đối với trẻ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, da của trẻ còn non nớt, dễ hấp thu dược chất vào máu, nên việc dùng thuốc ngoài da không thể xem thường, có nhiều thuốc bôi tuyệt đối không dùng.

Cần biết, có nhiều loại thuốc dùng ngoài da như: thuốc bôi (thuốc mỡ, kem bôi da, bột nhão, gel, dung dịch), thuốc rắc (thuốc bột), thuốc xịt (dạng bơm xịt), thuốc dán (lưu ý có hai loại: loại cho tác dụng tại chỗ như giảm đau ở vùng dán nhưng có loại tác dụng toàn thân, tức có hấp thu vào máu như băng dán sau tai để chống nôn do say tàu xe).

Một số thuốc bôi có thể gây nguy hiểm

Xin nhấn mạnh về việc sử dụng thuốc bôi ngoài da dạng kem thuốc (crème) hoặc thuốc mỡ (pommade) có chứa dược chất glucocorticoid (gọi tắt corticoid). Một số biệt dược có thể kể: Cortibion, Celestoderme, Synalar, Halog, Hydrocortisone, Flucinar, Topsyne, Betneval… và còn cả chục tên khác. Đây là thuốc bôi ngoài da chứa dược chất chống viêm rất quý, nếu dùng đúng chỉ định có thể chữa khỏi một số bệnh ngoài da khó trị, nhưng ngay cả người lớn, đặc biệt là phụ nữ, có người dùng sai chỉ định, như dùng để chữa các vết lở loét, dùng trị mụn trứng cá, thậm chí dùng như kem dưỡng da (!) Nên lưu ý các loại corticoid nếu bôi lâu ngày sẽ làm teo da, rạn da, da dễ bị nhiễm trùng do mất đề kháng. Nếu bôi lên da mặt lâu ngày, mịn màng đâu chẳng thấy mà sẽ thấy bị trứng cá đỏ, phát mụn li ti khắp mặt! Không những thế, thuốc có thể thấm qua da vào máu gây tác dụng toàn thân (có nhiều tác dụng phụ nguy hiểm). Các cô gái trước tuổi dậy thì nếu bôi lên da diện rộng, lâu ngày sẽ gây rối loạn sự phát triển hệ mao. Cũng do corticoid có thể thấm qua da vào máu mà có chống chỉ định (tức không được dùng) ở trẻ sơ sinh, nhũ nhi. Bôi ngoài da ở trẻ, thuốc chứa corticoid sẽ làm giảm sức đề kháng ở nơi bôi làm bùng phát hiện tượng nhiễm khuẩn (trường hợp bị hoại tử đầu ngón tay nêu đầu bài là do vi khuẩn gây hoại tử nhờ corticoid có điều kiện phát triển). Một loại thuốc bôi ngoài da khác cũng không được dùng cho trẻ sơ sinh là dung dịch chứa iốt có tên povidon-iod (Betadine) dùng ngoài da sát trùng. Dùng ở trẻ còn quá nhỏ tuổi mà lại dùng thường xuyên, iốt sẽ thấm qua da vào máu gây rối loạn hoạt động tuyến giáp của trẻ.

Cũng cần lưu ý các bậc bố mẹ không nên nghe lời đồn đại mà cho trẻ dùng thuốc, kể cả thuốc bôi ngoài da có nguồn gốc không thật rõ ràng (thuốc cam kể trên thuộc loại này). Chỉ nên mua thuốc tại nhà thuốc, nếu cần đưa trẻ đến khám bác sĩ để được chỉ định thuốc dùng an toàn và hiệu quả. Khi dùng thuốc, phải xem kỹ hướng dẫn để biết phạm vi sử dụng, tác dụng phụ và có chống chỉ định đối với trẻ hay không.

Nên lưu ý, nhiều bệnh ngoài da muốn điều trị hiệu quả, dù người lớn hay trẻ con, tốt nhất là đến bác sĩ chuyên khoa da liễu để được khám và chỉ định đúng thuốc.

PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức
Giảng viên chính bộ môn dược,
đại học Y dược TP.HCM

 

Tuyệt đối không dùng dầu gió cho trẻ sơ sinh

Trước đây khá lâu, đã xảy ra trường hợp trẻ sơ sinh bị ngộ độc thần kinh do dùng xà bông chứa hexaclorophen (có tên Phisohex) gội đầu, hexaclorophen thấm qua da vào hệ thần kinh của trẻ gây độc. Hoặc đầu năm 2009, một nghiên cứu ở Mỹ đã báo cáo nhiều trường hợp trẻ bị ngộ độc do được bôi vùng da ở mũi dầu gió có chứa tinh dầu bạc hà (menthol), tinh dầu long não (camphor) và methyl salicylat gây kích ứng mạnh làm ngưng hô hấp. Hoặc ở TP.HCM, cách nay khá lâu đã xảy ra một số trường hợp trẻ sơ sinh bị ngộ độc do bôi phấn rơm (bột rắc) có chứa warfarin (chất tạo mùi thơm nhưng đồng thời có tác dụng gây xuất huyết). Trước đây cũng xảy ra trường hợp khó tin là có cha mẹ dùng thuốc súng bôi lên da trẻ để trị ghẻ ngứa khiến trẻ bị ngộ độc!

Các trường hợp nêu trên cho thấy, tuyệt đối không được dùng dầu gió cho trẻ sơ sinh, nhất là không bôi lên mũi trẻ (các bà mẹ sau khi sinh tránh dùng dầu gió, loại dầu dùng được là dầu bạch đàn còn gọi là dầu khuynh diệp, dầu tràm). Còn xà bông, phấn rơm cũng phải thật thận trọng trong chọn lựa sử dụng.

Nguồn SGTT.


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: