Quyền được giận

Cảm giác giận dữ là một phần... tất yếu của cuộc sống. Bạn có thể dạy con những cách có thể chấp nhận được để đối mặt với cơn giận. Những trẻ khuyết tật thường cảm thấy giận dữ vì đau đớn, chán nản hoặc mất khả năng kiểm soát cơ thể. Chúng có quyền và cũng cùng nhu cầu học cách đối phó với sự giận dữ.


 
  

Giận dữ thường là phản ứng với sự đau đớn về thể chất hoặc tinh thần – một cố gắng để thoát khỏi tổn thương. Khi để bé lại với người bảo mẫu, bé có thể cảm thấy mất mát, cô đơn, bị tổn thương và giận dữ – đôi khi còn nặng nề hơn cảm giác đau đớn. Khi bé nổi giận vì bạn cử động cánh tay cứng nhắc của bé lúc đang tập vật lý trị liệu, là bé muốn nói với bạn rằng: “Tại sao làm cho con đau?”

Trẻ em thường giận dữ khi chúng cảm thấy không kiểm soát được những việc mà chúng muốn. Có thể là bé không vẽ được bức tranh như ý, hoặc vô tình làm đổ đống khối vuông đang xếp. Hoặc cũng có thể do thời tiết xấu đã buộc bạn phải thay đổi kế hoạch đi chơi của gia đình. Trẻ em cũng giận dữ nếu chúng không kiểm soát được những hoạt động của người khác – điều này thường dẫn đến xung đột với các anh chị em, hoặc tức giận đối với bạn. Trẻ có thể phản ứng giận dữ lúc mệt mỏi hoặc chán nản.

Trẻ giận đâu chỉ có khóc

Bé khóc để giao tiếp, nhưng cũng có những kiểu khóc đặc biệt mà sau một thời gian cha mẹ sẽ hiểu rằng chúng muốn biểu lộ sự giận dữ. Trước khi nói được, bé biểu lộ sự giận dữ bằng cách ném đồ vật, đá hoặc chạy đi chỗ khác. Còn khi bắt đầu biết dùng lời để biểu lộ sự giận dữ, bé chưa dùng đúng những từ ngữ thích hợp. Chẳng hạn thay vì muốn nói: “Con rất giận” thì bé có thể nói: “Con ghét mẹ” hoặc “mẹ ích kỷ”.

Những cách khác để bé biểu lộ cơn giận cũng không rõ ràng. Có bé trở nên cứng đầu và im lặng từ chối, không làm những việc mà bạn yêu cầu. Những bé khác dồn nén cơn giận trong lòng, trở nên buồn bã hoặc thờ ơ. Chúng mất hứng thú trong hoạt động và kiểu ăn uống của chúng cũng thay đổi. Những bé này có thể sẽ bị trầm cảm. Chúng không để cho người khác biết sự giận dữ của mình, nhưng vẫn cảm thấy nó.

Một số bé biểu lộ sự giận dữ thông qua những biểu hiện của cơ thể. Chúng có thể bị nhức đầu hoặc đau dạ dày thường xuyên, thậm chí ốm hơn những đứa trẻ khác, nhưng bác sĩ không phát hiện ra bệnh lý nào.

Cảm nhận chứ không phê phán

Con của bạn có quyền có cảm giác “tốt” hoặc “xấu”, và cần học cách đối mặt với những cảm giác đó. Điều quan trọng là tách biệt những hành vi (những việc bé làm) và cảm xúc (những gì bé cảm thấy). Chẳng hạn bé có thể giận bạn bè không chơi với bé, nhưng không thể vì thế mà làm hỏng đồ chơi của bạn mình để thể hiện cơn giận.

Để giúp con biết rằng bạn cảm nhận được cảm giác của bé, hãy nói cho bé biết tên của cảm giác ấy. Bạn ngồi ngang tầm mắt bé, giúp bé trở nên bình tĩnh hơn. Bé sẽ bắt chước những gì bạn làm hơn là những gì bạn nói!
Đừng bao giờ phê phán bé, tránh những tuyên bố kiểu như: “Lẽ ra con phải...” hoặc “tại sao con làm như thế?”

BS Phạm Ngọc Thanh, trưởng đơn vị tâm lý, bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM

Theo SGTT.


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: