Trầm cảm sau sinh: người chồng đóng vai trò quan trọng

Trầm cảm sau sinh là tình trạng thường gặp ở các sản phụ. Với nhiều cấp độ từ nhẹ đến nặng, quan sát được ghi lại trong các y văn thế giới cho thấy, trầm cảm sau sinh là “sát thủ thầm lặng” góp phần vào các nguyên nhân tử vong ở người mẹ và đem đến không ít hậu quả.


 
Ảnh: Internet
 

Theo chuyên gia y tế, dù trầm cảm do nguyên nhân nào thì vai trò của người chồng vẫn chiếm vị trí quan trọng trong hành trình giúp sản phụ thoát khỏi trầm cảm.

Những mức độ tâm lý của sản phụ sau sinh

Theo Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Như Ngọc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và tư vấn sức khỏe sinh sản (CRCRH), y văn chia ra nhiều mức độ để đánh giá tâm lý của sản phụ sau khi sinh, gồm:

Buồn sau sinh: tâm trạng buồn chán sau khi sinh được xem là dạng nhẹ. Tình trạng này thường xuất hiện trước 2 tuần lễ sau khi sinh và chiếm đến 50- 60% tỉ lệ trầm cảm sau sinh.

Trầm cảm sau sinh: chiếm tỉ lệ 10- 15%. Đó là tâm lý chán nản nặng nề, không tha thiết với tất cả những gì xảy ra xung quanh, kể cả đứa trẻ được sinh ra. Hầu hết sản phụ trong nhóm này đều có cảm giác bất cứ chuyện gì trong thời điểm ấy đều quá sức với mình. Vì vậy, họ không muốn tham gia bất cứ hoạt động nào của gia đình cũng như xã hội; sản phụ cảm thấy mất tự tin với bản thân, một số trường hợp không được điều trị sớm dễ dẫn đến trạng thái muốn tự tử, hủy hoại bản thân.

Loạn thần: đây là tình trạng hiếm gặp của trầm cảm sau sinh. Tuy nhiên, hệ quả của tình trạng trên rất nặng nề. Sản phụ sẽ mất khả năng kiểm soát hành vi của mình và dẫn đến loạn thần.

Nguyên nhân

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trầm cảm sau sinh của sản phụ: Sự thay đổi của nội tiết sinh dục, nội tiết của tuyến giáp, cortisol….

Do di truyền: theo nghiên cứu, ở những phụ nữ có người thân từng bị trầm cảm sau khi sinh thì bản thân họ cũng có nguy cơ bị trầm cảm hơn. Tuy nhiên, 2 nguyên nhân trên vẫn chưa nhận được sự thống nhất từ giới chuyên gia. Ngược lại, những nguyên nhân dưới đây nhận được sự đồng thuận vì những nghiên cứu rõ ràng hơn như ảnh hưởng từ kinh tế, xã hội: nhà nghèo; đông con; xảy ra các biến cố trong gia đình như mất người thân, mất mẹ…

Bên cạnh đó, những người không có người chia sẻ trong giai đoạn này có nguy cơ bị trầm cảm gấp 5 lần so với người được chia sẻ.

Những phụ nữ sau sinh nếu rơi vào tình huống bạo hành gia đình thì nguy cơ bị trầm cảm cũng tăng gấp 5 lần.

Những sản phụ có thai ngoài mong muốn cũng là nhóm có nguy cơ bị trầm cảm sau sinh. Ngược lại, với những người có thai như mong muốn sẽ giảm đến 80% nguy cơ bị trầm cảm.

Tình trạng sức khỏe của đứa trẻ sinh ra cũng ảnh hưởng đến khả năng bị trầm cảm ở mẹ.

Chia sẻ động viên từ chồng giúp giảm trầm cảm

Có thể nói, trong giai đoạn nhạy cảm này, vai trò của người chồng chiếm vị trí rất quan trọng. Bác sĩ Như Ngọc phân tích, rất nhiều ông chồng nghĩ rằng, chỉ cần cung cấp vật chất cho vợ là đủ mà không hề nhận thức được sự quan tâm, chia sẻ bằng hành động và lời nói động viên có thể giúp người vợ tránh được nguy cơ trầm cảm.

Trong nghiên cứu năm 2001, có nhiều sản phụ sau sinh được người thân giúp đỡ chăm sóc bé ban ngày, nhưng tỉ lệ này vào ban đêm rất ít. Kết quả nghiên cứu mới đây về “Mối tương quan giữa bạo hành gia đình và trầm cảm của thai phụ tại TP.HCM” được thực hiện ở 1.387 thai phụ đến 6 tuần lễ sau sinh của bác sĩ Như Ngọc cũng cho thấy, hầu hết các  sản phụ được chia sẻ công việc chăm sóc con ban ngày và ban đêm (do có điều kiện kinh tế hơn nên thuê người giúp việc hoặc có sự hỗ trợ của gia đình, họ hàng) nhưng quan niệm của những ông chồng vẫn không thay đổi.

Mẹ bị trầm cảm sau sinh -  trẻ cũng bị ảnh hưởng

Ở những sản phụ trầm cảm, trước khi sinh, họ có thể từ chối các dịch vụ chăm sóc tiền sản như đến khám thai trễ hoặc không khám, từ chối sử dụng các dịch vụ tư vấn… Vì vậy, sau khi sinh, họ thường gặp khó khăn trong việc cho con bú nên dễ dẫn đến trầm cảm hoặc vì trầm cảm nên thời gian và khả năng cho con bú cũng bị ảnh hưởng. Do đó, đứa trẻ sinh ra sẽ không có cơ hội tận dụng dinh dưỡng từ sữa mẹ và sự chăm sóc tốt, ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển về tinh thần và thể chất của trẻ.

Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy, nguy cơ tử vong ở những trẻ có mẹ bị trầm cảm luôn cao hơn những trẻ có mẹ không bị trầm cảm. Ảnh hưởng này có thể kéo dài đến khi trẻ 18 tuổi và các chuyên gia vẫn đang tiếp tục nghiên cứu về sự phát triển sau 18 tuổi của trẻ có mẹ bị trầm cảm.

Bác sĩ Như Ngọc khẳng định, vì những hệ lụy trên nên giới chuyên khoa cho rằng: “Trầm cảm là một nguyên nhân gây tử vong mẹ thầm lặng”. Vì vậy, hệ thống y tế cần tuyên truyền cho các thai phụ chú ý đến trầm cảm (chiếm tỉ lệ 10-15%), nhiều hơn so với một số bệnh lý thường gặp như tiền sản giật (khoảng 10%) hay tiểu đường đang được quan tâm sàng lọc… nhưng lại ít được cộng đồng và xã hội quan tâm .

Vì vậy, hơn ai hết, người chồng, gia đình, người thân…cần gần gũi chia sẻ với sản phụ trong thời kì hậu sản, để có thể tránh được những hệ quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Theo PNO.


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: